Het aangeboren afweersysteem in de hersenen reageert anders dan in andere organen

10 januari 2015

BPRC - 1. Het aangeboren afweersysteem in de hersenen reageert anders dan in andere organen

Macrofagen zijn de schoonmaakcellen van het lichaam en vormen een belangrijk onderdeel van het aangeboren afweersysteem. Letterlijk vertaald betekent de naam macrofaag ‘veelvraat’. Macrofagen hebben nuttige functies binnen het lichaam en ruimen o.a. resten van dode of beschadigde lichaamseigen cellen op. Ook zijn ze betrokken bij het herkennen van ziekteverwekkers en bij het aansturen van andere immuun cellen. Veel organen worden bevolkt door specifieke types macrofagen en sommige van die typen ontstaan zelfs uit verschillende voorlopercellen. BPRC onderzoekers hebben de eigenschappen van een macrofaagtype dat zich in de hersenen bevindt, de microglia, nader onderzocht en dan met name bekeken hoe deze cellen omgaan met ontstekingsreacties.

Alle macrofagen kunnen ziekteverwekkers en celschade herkennen door middel van receptoren, een soort antennes waarmee ze de omgeving kunnen scannen. Wanneer deze antennes een signaal opvangen dan kan dat leiden tot de aanmaak en uitscheiding van signaalstoffen. Eén van deze signaalstoffen is IL-1β, een stof die een belangrijke rol speelt bij het opwekken van koorts en het aansturen van andere afweercellen. IL-1β wordt alleen aangemaakt wanneer de antennes van een specifiek receptorcomplex (het inflammasoom) een signaal hebben opgevangen. Over de rol van het inflammasoom in microglia was nog zeer weinig bekend, terwijl er in andere macrofaagtypen al uitgebreid naar gekeken is.

Om dit te onderzoeken hebben BPRC onderzoekers hersenweefsel bestudeerd van resusapen die om andere redenen ge-euthanaseerd zijn. Ze hebben in kaart gebracht welke eiwitten precies voorkomen in microglia en hebben in detail de activatie en regulatie van het inflammasoom in microglia gekarakteriseerd. Deze processen bleken op belangrijke punten heel anders te verlopen dan in andere macrofaagtypen. De aanmaak van IL-1β in microglia verliep trager, maar ging ook langer door dan in andere macrofagen. Bovendien was de aanmaak van IL-1β in microglia niet geheel afhankelijk van het inflammasoom. Dit is in tegenstelling tot andere macrofagen, waarin de IL-1β aanmaak wel volledig afhankelijk was van het inflammasoom. Andere (nog onbekende) mechanismen spelen dus een rol in de aanmaak van IL-1β in microglia.

Dit is waardevolle informatie voor het ontwikkelen van therapieën die aangrijpen op afweerreacties in de hersenen, bijvoorbeeld bij multiple sclerosis (MS). De resultaten van dit onderzoek zijn gepubliceerd in het gerenommeerde blad The Journal of Neuroscience.