Manipulatie van het immunsysteem door de tuberkelbacterie

29 december 2015

BPRC - 1. Manipulatie van het immunsysteem door de tuberkelbacterie

Jaarlijks sterven bijna anderhalf miljoen mensen aan TB. De huidige (complexe) behandelmethodes zouden effectiever kunnen worden gebruikt, wanneer er betere mogelijkheden voor het stellen van een diagnose en het volgen van de ziekte zouden zijn.

Mycobacterium tuberculosis, de bacteriële veroorzaker van tuberculose, nestelt zich doorgaans in de longen. Dit orgaan is niet direct toegankelijk voor het stellen van een diagnose of het voorspellen van de uitkomst van een (experimentele) behandeling. Het is bekend dat TB een effect heeft op monocyten, die als voorlopers van weefselmacrofagen en doelwitcellen voor infectie, in de bloedbaan circuleren. BPRC wetenschappers hebben bijgedragen aan een onderzoek dat de rol van monocyt-populaties bij een TB infectie verder in kaart brengt.

Normaal gesproken komt het immuunsysteem na een infectie in actie om de ziekteverwekker te elimineren. De TB bacterie, echter, is zeer goed toegerust om deze afweer te omzeilen. Uit het onderzoek bleek dat de tuberkelbacterie een CD16+ subset van monocyten manipuleert om uit te groeien tot zogenaamde type II macrofagen, cellen die geen actie ondernemen tegen de bacterie. Sterker nog, deze monocyten subset heeft eigenschappen die de groei en verspreiding van de bacterie bevorderen. Het mechanisme op grond waarvan deze monocyten veranderen, verloopt deels via de zogenaamde interleukine-10/ STAT3  signaleringsroute. Met hulp van werk en materiaal van pre-klinische TB studies op het BPRC, kon worden aangetoond dat dergelijke immunomodulatoire CD16+ cellen talrijker zijn in het longweefsel naarmate TB ernstigere vormen aanneemt. In mensen (maar nog niet in niet-humane primaten) werd gevonden dat een molecuul (CD163) afgescheiden van type II macrofagen, verhoogd voorkomt in het serum van patiënten. Het inzicht uit deze studie biedt aangrijpingspunten voor de mogelijke ontwikkeling van verbeterde behandeling en diagnostiek bij TB. 

Dit onderzoek is gepubliceerd in het vooraanstaande wetenschappelijke magazine Cell Research (http://www.nature.com/cr/journal/vaop/ncurrent/full/cr2015123a.html).