Sterke mannelijke invloed op de overerving van mutaties in chimpansees

16 juni 2014

BPRC - 1. Sterke mannelijke invloed op de overerving van mutaties in chimpansees

DNA is het materiaal waarin de erfelijke informatie van een organisme is vastgelegd. Dit DNA is een mix van het DNA van de ouders. Van generatie op generatie wordt dit doorgegeven, inclusief nieuw ontstane veranderingen in de genetische code. Deze mutaties zijn bij de mens grotendeels afkomstig van de vader. Om te onderzoeken of dit bij chimpansees ook het geval is, werd het DNA van een chimpansee familie bekeken.

Bij de mens erft elk individu zo’n 70 nieuwe mutaties van zijn ouders. Ongeveer 75% van deze mutaties is afkomstig van de vader, waarbij de leeftijd van de vader van invloed is. Vooral mutaties in het DNA van geslachtscellen die kunnen worden overgeërfd spelen een cruciale rol in het kader van erfelijke aandoeningen en evolutionaire processen.

De beschikbaarheid van uniek DNA materiaal, afkomstig van een chimpansee familie die in het verleden was gehuisvest bij het BPRC, heeft het mogelijk gemaakt te bestuderen of dit proces op vergelijkbare wijze bij chimpansees plaatsvindt. Hieruit bleek dat, net als bij de mens, het merendeel van de mutaties in het nageslacht afkomstig is van de vader. In chimpansees bleek de leeftijd van de vader een nog grotere rol te spelen dan bij de mens. Als gevolg hiervan is 90% van de nieuwe mutaties in het nageslacht afkomstig van de vader. Een mogelijke verklaring voor dit verschil is dat chimpansees, door hun polygame relaties, zodanig geëvolueerd zijn dat ze veel meer spermacellen aanmaken dan mensen. Hun teelballen zijn in verhouding meer dan drie keer groter dan bij mensen. Hierdoor is het aannemelijk dat er meer sperma producerende cycli zijn, wat de kans op het ontstaan van nieuwe mutaties verhoogt. Meer werk in andere diersoorten is nodig om dit te kunnen bevestigen.

Deze studie, uitgevoerd door een samenwerkingsverband tussen wetenschappers van de Wellcome Trust for Human Genetics in Oxford en het BPRC, is gepubliceerd in Science. In de pers is ook aandacht besteed aan dit werk zoals op Nu.nl of in de NRC.