Minister: amendement Kostić brengt dierenwelzijn en medisch onderzoek in gevaar
Minister Rianne Letschert heeft het amendement van Ines Kostić (Partij voor de Dieren) tijdens de behandeling van de OCW-begroting ontraden. Volgens de minister brengt het voorstel het medisch-wetenschappelijk onderzoek en het welzijn van de apen in gevaar.
Minister Rianne Letschert van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft tijdens de behandeling van de OCW-begroting in de Tweede Kamer het amendement van Ines Kostić (Partij voor de Dieren) ontraden. Het voorstel om een steeds groter deel van de subsidie aan het BPRC te reserveren voor proefdiervrij onderzoek brengt volgens de minister niet alleen het medisch-wetenschappelijk onderzoek in gevaar, maar ook het welzijn van de apen die bij het BPRC verblijven.
Kostić wil dat belastinggeld wordt besteed aan ‘toekomstbestendige innovaties’ in plaats van wat zij ‘achterhaalde apenproeven’ noemt. Met haar amendement stelt zij voor om een steeds groter deel van de subsidie aan het BPRC verplicht te besteden aan alternatieve onderzoeksmethoden. Dat bedrag loopt op van 2,5 miljoen euro in 2027 tot 13 miljoen euro in 2032, de volledige jaarlijkse subsidie.
Tijdens de begrotingsbehandeling zei Kostić dat zij geen direct verbod vraagt, maar de financiering geleidelijk wil verschuiven. Volgens de minister houdt het voorstel echter onvoldoende rekening met het feit dat de exploitatiesubsidie ook wordt gebruikt voor de onderzoeksinfrastructuur en de verzorging van de apen.
Minister Letschert ziet grote bezwaren. “Als een fors oplopend deel van de exploitatiesubsidie wordt geoormerkt, ontstaat er een groot gat in de exploitatie van het BPRC dat niet is te dichten zonder extra overheidssubsidie”, stelde zij bij het ontraden van het amendement. De stemming over het amendement wordt verwacht op 8 december.
Ook dierenwelzijn in het geding
De subsidie aan het BPRC wordt namelijk niet uitsluitend gebruikt voor onderzoek met apen. Het geld is ook nodig voor de onderzoeksfaciliteiten, het in stand houden van de fokkolonie en de huisvesting en verzorging van de dieren. Een verplichte verschuiving van de subsidie naar proefdiervrije methoden raakt daardoor ook de zorg voor de apen.
De minister waarschuwde dat het voorstel onwenselijke gevolgen heeft voor het dierenwelzijn, de wetenschappelijke kwaliteit van het huidige onderzoek met apen en de strategische autonomie van Europa.
Ook de Nederlandse mogelijkheden om met translationeel onderzoek bij te dragen aan medische innovaties komen hierdoor onder druk te staan. Het BPRC levert daarbij kennis en onderzoeksfaciliteiten als onderdeel van een langere keten van wetenschappelijk onderzoek.
“Ik vind de ophoging van de oormerking zoals u die voorstelt op dit moment te kwetsbaar voor het BPRC, omdat het dan ook rechtstreeks in hun exploitatie raakt en niet per se die onderzoekslijnen”, antwoordde zij op vragen van Kostić.
Letschert benadrukte dat de overgang naar proefdiervrije methoden zorgvuldig moet verlopen. “We delen hetzelfde doel. Alleen de weg ernaartoe, daarvan kies ik een ander tijdspad dan u”, hield zij Kostić voor. Volgens de minister moet daarbij zwaar meewegen wat wetenschappelijk mogelijk is. Alternatieve methoden moeten voldoende ontwikkeld en gevalideerd zijn voordat zij bestaand onderzoek kunnen vervangen.
BPRC investeert al in proefdiervrije alternatieven
De minister wees erop dat het BPRC zich al inzet om de ontwikkeling van proefdiervrije onderzoeksmethoden te versnellen. Met het onderzoekscentrum is afgesproken dat een steeds groter deel van de subsidie wordt besteed aan de ontwikkeling en validatie van alternatieve onderzoeksmethoden. In 2030 moet dat 30 procent zijn, oftewel 4,1 miljoen euro per jaar.
Die afspraak sluit aan op ontwikkelingen die bij het BPRC al langer gaande zijn. Het onderzoekscentrum werkt onder meer met cel- en weefselmodellen, organoïden en andere in-vitromethoden. Daarmee kunnen steeds meer onderzoeksvragen zonder proefdieren worden bestudeerd.
Ook investeert het kabinet via het Nationaal Groeifonds 124,5 miljoen euro in Ombion, een programma waarin wetenschappers, bedrijven, onderwijsinstellingen en regelgevende instanties samenwerken aan proefdiervrije innovaties. Kostić vindt dat onvoldoende.
Het Kamerlid vroeg opnieuw om een concreet eindjaar voor de publieke financiering van onderzoek met apen. Minister Rianne Letschert legde zich daar niet op vast. In haar reactie benadrukte de minister het belang van het behoud van de gespecialiseerde onderzoeksinfrastructuur van het BPRC. De aanwezige expertise, onderzoeksfaciliteiten en apenkolonie zijn niet eenvoudig elders op te bouwen. Daarmee is het BPRC niet alleen van belang voor het medisch-wetenschappelijk onderzoek in Nederland, maar ook voor de strategische autonomie van Europa.
