BPRC in Jekels jacht naar het eeuwige leven

NPO 2 zendt op donderdag 4 juni om 20.30 uur een aflevering uit van Jekels jacht naar het eeuwige leven waarin neurowetenschapper Jinte Middeldorp vertelt over de invloed van bloed op het verouderingsproces.

In het programma gaan Diederik Jekel en Catalina Mosquera Rosas op een wetenschappelijke zoektocht naar het vertragen van veroudering. De reeks afleveringen laat zien hoe onderzoek kan zorgen voor een langer en gezonder leven.

In de serie spreken Diederik en Catalina met verschillende onderzoekers, onder wie Jinte Middeldorp, hoofd van de afdeling neurobiologie en veroudering. Zij onderzocht toen ze nog in Amerika werkte wat de invloed is van het toedienen van ‘jong’ muizenbloed op oudere muizen.

Effecten van bloed op een oudere muis

”Wanneer oude muizen jong bloed kregen, zagen we onder meer dat de hersenen weer nieuwe zenuwverbindingen konden vormen”, vertelt Jinte.

Om dit te onderzoeken werden een jonge en een oude muis chirurgisch met elkaar verbonden, waardoor zij dezelfde bloedsomloop deelden. Onderzoekers konden vervolgens bestuderen welke effecten factoren uit het jonge bloed hadden op het lichaam van de oudere muis.

Andere onderzoeksgroepen hebben laten zien dat niet alleen de hersenen, maar ook organen zoals spieren en de lever positieve effecten kunnen vertonen. Het is mogelijk voor organen om te verjongen doordat ze plastisch zijn. “Er zitten stofjes in het bloed die goed zijn in het jonge bloed en slecht in het oude bloed, deze stofjes worden dan vervangen door het jonge bloed.”

Hoewel er nog veel onderzoek nodig is, ziet Jinte mogelijkheden voor de toekomst. “Ik denk dat we ouderdom kunnen remmen en een paar jaar terug kunnen gaan en een tal jaar gezonder kunnen leven dan we nu doen.”

De rol van stamcellen

Een ander belangrijk onderwerp in de zoektocht naar een langer en gezonder leven zijn stamcellen. Stamcellen zijn bijzondere cellen die zich kunnen ontwikkelen tot verschillende typen lichaamscellen.

"Stamcellen zijn cellen in ons lichaam die nog alle celtypes kunnen worden”, legt een andere onderzoeker uit. “We kunnen huidcellen of bloedcellen afnemen en stofjes toevoegen, deze stofjes noem je genen. Deze genen breng je dan in de cellen en dan kan je ervoor zorgen dat de huidcellen weer teruggaat naar de fabrieksinstelling.”

Hoewel deze techniek veelbelovend is, begrijpen wetenschappers nog niet volledig hoe zij deze cellen kunnen laten uitgroeien tot volledig volwassen en functionele weefsels. Daarvoor is meer kennis nodig over de processen die de ontwikkeling van cellen aansturen.

Printen we straks onze organen?

In zijn laboratorium werkt onderzoeker Ricardo Levato aan het ontwikkelen van organen en orgaandelen met behulp van bioprinters.

Deze technologie lijkt op de bekende 3D-printer, maar gebruikt geen plastic als bouwmateriaal. In plaats daarvan worden levende cellen gebruikt om biologisch weefsel op te bouwen.

"Het maken van een volledig functioneel orgaan is nog altijd een grote uitdaging”, legt Levato uit. "Maar het is wel een belangrijk doel van onderzoekers binnen dit vakgebied."

Onderzoekers hopen dat deze techniek in de toekomst kan bijdragen aan nieuwe behandelingen en mogelijk zelfs aan het oplossen van tekorten aan donororganen.

Een digitale versie van jezelf

De aflevering onderzoekt ook een meer futuristische vraag: kunnen herinneringen, gedachten en persoonlijkheid ooit digitaal worden vastgelegd? Om die vraag te beantwoorden, is meer kennis nodig over de werking van de hersenen. Onderzoekers van het Radboudumc laten zien hoe zij met behulp van MRI-technieken beter begrijpen hoe visuele informatie wordt verwerkt tot hersenactiviteit.

Deze inzichten kunnen uiteindelijk bijdragen aan nieuwe behandelingen voor mensen met neurologische aandoeningen of hersenschade. Daarnaast onderzoeken wetenschappers hoe kunstmatige intelligentie kan worden getraind op persoonlijke gegevens, zodat een systeem kan communiceren op een manier die lijkt op een specifiek persoon. Hoewel deze technologie nog volop in ontwikkeling is, roept zij interessante vragen op over identiteit, herinneringen en de toekomst van mens en technologie.

De aflevering van Jekels jacht naar het eeuwige leven is vanaf 4 juni terug te kijken via NPO Start. De grote vraag of we ooit echt ouderdom kunnen afremmen blijft voorlopig onbeantwoord. Maar iedere nieuwe ontdekking brengt onderzoekers een stap dichter bij een toekomst waarin mensen niet alleen langer leven, maar vooral langer gezond blijven.