Gemeenteraad Rijswijk verrast tijdens werkbezoek aan BPRC
Dat er zo'n duizend apen bij het BPRC wonen, het terrein zo groot is en er zoveel verschillende soorten onderzoek worden gedaan: het zijn enkele van de verrassende ontdekkingen die leden van de Rijswijkse gemeenteraad doen tijdens een werkbezoek aan het biomedisch onderzoeksinstituut. Zaterdag 10 oktober krijgen ze een kijkje achter de schermen en maken ze kennis met het wetenschappelijk onderzoek, de medewerkers en de apen.
Ook voor raadsleden die al jarenlang of zelfs hun hele leven in Rijswijk wonen, blijkt het BPRC niet altijd even bekend terrein. Remco Nunnikhoven van Beter voor Rijswijk, die tijdens het werkbezoek als gespreksleider optreedt, vertelt dat hij vóór zijn eerste bezoek aan het instituut, afgelopen voorjaar, nauwelijks wist wat er allemaal gebeurde. Zo verkeerde hij lange tijd in de veronderstelling dat er tot voor kort nog make-up op apen werd getest. Dierproeven voor cosmetica zijn in Nederland echter al sinds 1997 verboden. Ook blijkt dat sommige raadsleden niet precies weten welke dieren er bij het BPRC leven: ongeveer duizend makaken, die in sociale familiegroepen worden gehouden.
Het werkbezoek biedt de gelegenheid om een completer beeld te krijgen van het instituut. Directeur Merel Langelaar begint met een introductie over de geschiedenis van het BPRC en het onderzoek naar complexe infectieziekten en hersenaandoeningen.
Vervolgens gaan de raadsleden in vier groepen op pad. Ze bezoeken de laboratoria, de biobank, het skillslab en de apenkolonie. Onderweg is er volop gelegenheid om vragen te stellen aan onderzoekers, dierenartsen en dierverzorgers.
Waarom zijn apen soms nog nodig?
Onderzoeker Marieke Stammes vertelt over de strenge procedures die onderzoekers moeten doorlopen voordat zij toestemming krijgen om onderzoek met apen uit te voeren. Ook legt ze uit hoe na iedere studie wordt geëvalueerd of de 3V’s – vervanging, vermindering en verfijning – nog beter kunnen worden toegepast.
Vervolgens neemt ze de raadsleden mee naar de coronapandemie, toen het BPRC betrokken was bij het testen van verschillende kandidaatvaccins, waaronder het Janssenvaccin. Tijdens dat onderzoek ontdekten wetenschappers iets opmerkelijks: op hersenscans van de apen waren ook weken na de besmetting nog veranderingen zichtbaar. Die ontdekking vormde een belangrijke aanleiding om verder onderzoek te doen naar de langdurige gevolgen van een coronabesmetting.
Stammes legt uit waarom apen daarbij nog een belangrijke rol spelen. Anders dan bij mensen kunnen onderzoekers de dieren al vóór de infectie volgen en vervolgens gedurende het hele ziekteproces scans maken. Zo kunnen ze veranderingen in het lichaam en de hersenen nauwkeurig in kaart brengen. Ook kunnen ze na het overlijden van de dieren hersenweefsel onderzoeken. Dat levert informatie op die bij patiënten met long covid vrijwel niet op dezelfde manier kan worden verzameld.
In het huidige onderzoek kijken Stammes en haar collega's onder meer naar mogelijke veranderingen in het immuunsysteem, de bloed-hersenbarrière en de energievoorziening van cellen. Ze hopen daarmee beter te begrijpen waarom sommige mensen nog jarenlang ernstige klachten houden na een coronabesmetting.
Een lesje tandheelkunde en blauwe apenpoep
In het skillslab nemen dierenarts Annemiek Maaskant en paraveterinair Leo van Geest de raadsleden mee in de medische zorg voor de apen waar zij dag en nacht voor klaar staan. Ze laten zien hoe een makaak er vanbinnen uitziet en geven een lesje tandheelkunde bij apen.
Ook vertellen ze over onderzoek naar de darmgezondheid van makaken, waarbij de ontlasting van de dieren herkenbaar wordt gemaakt door de apen voedsel met blauwe kleurstof en glitters te geven. Een opvallend voorbeeld van de praktische methoden waarmee onderzoekers informatie over de gezondheid van de dieren verzamelen.
In het laboratorium krijgen de raadsleden van malariaonderzoekers Anne-Marie en Ivonne uitleg over het muggenonderzoek van het BPRC. Daarnaast nemen ze een kijkje in de hersenbank, onderdeel van de uitgebreide biobank van het instituut. Hier wordt lichaamsmateriaal bewaard dat opnieuw kan worden gebruikt voor wetenschappelijk onderzoek. Zo kunnen onderzoekers nieuwe vragen beantwoorden zonder dat daarvoor altijd opnieuw dieren nodig zijn.
Wie is familie van wie?
Ook bij de apenkolonie mogen de raadsleden zelf aan de slag. Hoofd apenkolonie Annet Louwerse geeft iedere bezoeker een stamboom en laat hen aan de hand van de verfcodes op de dieren uitzoeken welke apen familie van elkaar zijn. Die codes krijgen de apen tijdens hun jaarlijkse gezondheidscontrole.
Ondertussen vertelt ze over de sociale groepen, de dagelijkse verzorging en de manier waarop dierverzorgers het gedrag en welzijn van de dieren volgen. Ook de omvang van de kolonie en het terrein blijkt voor verschillende bezoekers een verrassing.
Tijdens het afsluitende gesprek spreken verschillende raadsleden hun waardering uit voor het werk van het BPRC. Vooral de passie en betrokkenheid waarmee onderzoekers, dierenartsen en dierverzorgers over hun werk en de dieren vertellen, maken indruk.
‘Een instituut waar Rijswijk trots op mag zijn’
Zgjim Osmani (D66) noemt het BPRC een prestigieus onderzoeksinstituut waar Rijswijk trots op mag zijn. Remco Nunnikhoven en Alice Prenger van Beter voor Rijswijk opperen om voortaan minstens één keer per raadsperiode een werkbezoek te organiseren, zodat ook nieuwe gemeenteraadsleden de gelegenheid krijgen om kennis te maken met het instituut.
Na afloop poseren de raadsleden tussen de buien door lachend voor een groepsfoto. Danny van Dam (Wij. Rijswijk) vertelt dat hij met een heel positief gevoel naar huis gaat. “Ik woon nu 28 jaar in Rijswijk en jullie plek was altijd een beetje geheimzinnig. Daarom is het zo leuk om te zien hoe goed en mooi werk er wordt gedaan door een onwijs enthousiast team.”
